Pekmez Neden Hâlâ Vazgeçilmez?
Şeker fabrikaları kurulmadan çok önce Anadolu'nun tatlandırıcısı pekmezdi. Üzüm ya da dut suyunun kaynatılarak koyulaştırılmasıyla elde edilen bu doğal şurup, hem katkı maddesi içermez hem de meyvenin demir ve mineral değerinin büyük kısmını korur. Eylül ayında bağbozumuyla birlikte pekmez kaynatma geleneği hâlâ pek çok evde sürüyor.
Hangi Meyveden Pekmez Yapılır?
En yaygın pekmez türleri üzüm ve duttan yapılır. Üzüm pekmezi daha hafif ve ferah bir tatta olurken, dut pekmezi daha koyu, yoğun ve hafif ekşimsi bir karaktere sahiptir. Bunların dışında keçiboynuzu, incir ve hatta karpuzdan yapılan bölgesel pekmez çeşitleri de vardır.
Gerekli Malzeme ve Ekipman
Geniş bir kaynatma kazanı, sık dokulu bir tülbent veya pekmez torbası, süzülen suyu berraklaştırmak için pekmez toprağı ya da kireç suyu (isteğe bağlı, geleneksel yöntemde kullanılır) ve son ürünü saklamak için sterilize edilmiş cam kavanozlar yeterlidir.
Adım Adım Üzüm Pekmezi Yapımı
Olgun ve sağlam üzümleri saplarından ayırıp iyice yıkayın. Büyük bir kazanda ezerek veya sıkarak suyunu çıkarın. Elde edilen suyu tülbentten süzerek kabuk ve çekirdek kalıntılarından arındırın. İsteyenler bu aşamada geleneksel yöntemle kireç suyu ekleyerek ekşiliği dengeleyebilir; bu adım isteğe bağlıdır. Süzülen üzüm suyunu geniş bir kazanda, sürekli karıştırarak, kısık-orta ateşte kaynatın. Köpüğü aralıklarla alın. Şurup koyulaşıp bir kaşığın arkasında iz bırakacak kıvama gelene kadar bu işlem birkaç saat sürebilir.
Dut Pekmezinde Fark Ne?
Dut pekmezi hazırlarken süreç neredeyse aynıdır, ancak dut suyu üzüme göre daha çabuk koyulaşır ve daha yoğun bir renk-tat verir. Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde dut pekmezi, tahinle karıştırılarak kahvaltı sofralarının klasiği hâline gelmiştir.
Kıvamı Nasıl Anlarsınız?
Bir tabağa birkaç damla pekmez damlatıp soğumaya bırakın; damla akmadan duruyorsa ve yayılmıyorsa pekmez kıvama gelmiş demektir. Fazla kaynatmak şekerlenmeye, az kaynatmak ise bozulmaya yol açabileceğinden bu kontrolü atlamamak önemlidir.
Saklama Koşulları
Sıcak pekmezi sterilize edilmiş, kuru cam kavanozlara doldurup ağzını sıkıca kapatın. Serin ve karanlık bir yerde saklandığında pekmez aylarca, hatta yıllarca bozulmadan kalabilir; doğru kıvamda kaynatılmış pekmez ek bir koruyucuya ihtiyaç duymaz.
Kullanım Alanları
Pekmez yalnızca kahvaltılık bir şurup değildir. Tahinle karıştırılarak kahvaltıda, tatlı tariflerinde şeker yerine, salata soslarında ve hatta bazı et yemeklerinde tatlandırıcı olarak kullanılabilir. Rafine şekere kıyasla daha yavaş emilmesi ve demir içeriği, onu özellikle kahvaltı sofralarında tercih edilen bir seçenek yapar.
Ev yapımı pekmezinizi değerlendirebileceğiniz tarifler için pekmezli tarifler sayfamıza göz atabilirsiniz.
